Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Ordenantza egiteko proposamena

Ekarpen epe amaiera: 2026/11/27

Ekimenarekin zer arazo konpondu nahi diren

Ekimenak konponbidea eman nahi die hirian jarraitzen duten genero-desberdintasunei eta udal-esparru juridiko egonkorra, loteslea eta berdintasun-politikei zeharkakoa emateko premiari.

Bereziki, honako arazoei eman nahi zaie konponbidea:

• Genero-arrakalak eta desberdintasunak udal-eskumeneko eremuetan eta udal-zerbitzuetarako sarbidean.
• Orain arte planen eta programen bidez garatu diren berdintasun-neurrien koordinazioa, egonkortasuna eta galdagarritasuna hobetu daitezke.
• Genero-ikuspegia plangintzan, aurrekontuetan, kontratazioan, dirulaguntzetan, hirigintzan, zerbitzu publikoetan eta udal-politiken ebaluazioan benetan txertatzea indartzeko beharra.
• Indarkeria matxistaren aurrean, prebentzioa, detekzioa, arreta, erakundeen arteko koordinazioa eta biktimen babesa hobetzeko beharra.
• Ikuspegi intersekzionala modu eraginkorrean txertatzeko beharra, adinetik, desgaitasunetik, jatorritik, egoera sozioekonomikotik, sexu-orientaziotik, identitatetik edo genero-adierazpenetik eratorritako ahultasun handiagoko egoerak kontuan hartuta.
• Emakumeen, erakunde feministen eta herritarren benetako parte-hartzea bermatu behar da berdintasunerako udal-politiken diseinuan, jarraipenean eta ebaluazioan.

Donostiako Udalak dagoeneko garatzen ditu berdintasun-politikak bere Berdintasun Arloaren eta ondorengo udal-planen bidez; 2026-2029 V. Planak berariaz jasotzen du Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Ordenantza bat onartzea erakundeak sendotzeko neurri gisa.

Araudia onartzeko beharra eta egokitasuna

Ordenantza onartzea beharrezkoa da Udalak garatutako konpromisoak eta jardunbide egokiak betebehar juridiko argi, prozedura homogeneo eta berme, jarraipen eta kontu-emate mekanismo iraunkor bihurtzeko.

Arauketa berri bat ez onartzeko aukera ez litzateke nahikoa izango, berdintasun-planak, tresna baliotsuak izan arren, programatikoak eta aldi baterakoak direlako; ordenantzak, berriz, honako hauek ahalbidetzen ditu:

• Udal-esparru arauemaile egonkor bat ezartzea, udal-arlo eta -erakunde guztiei zeharka aplikatzekoa.
  
• Erabaki publikoetan genero-ikuspegia txertatzen dela bermatzea, plangintza- edo legegintzaldi-aldaketak alde batera utzita.
  
• Berdintasunaren arloko Estatuko eta EAEko arauetatik eratorritako betebeharrak betetzen direla indartzea.
  
• Udal-zerbitzuen, erakunde publikoen, gizarte-eragileen eta erakunde feministen arteko koordinazioa hobetzea.
  
• Segurtasun juridikoa handitzea kontratazio publikoaren, dirulaguntzen, hitzarmenen, hirigintzaren, parte-hartzearen eta zerbitzuak ematearen arloetan.

Onespena egokia da, Udalak Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako V. Plana (2026-2029) onartu duelako. Plan horrek erronka gisa identifikatzen ditu ikuspegi intersekzionala, gobernu ona, genero-ikuspegia duten aurrekontuak, parte-hartzea eta eztabaida feminista berriei erantzutea.

Era berean, ordenantzak Udalak berak historikoki identifikatutako behar bati erantzuten dio: III. Planaren ebaluazioak proposatu zuen berdintasunerako udal-ordenantza bat egitea baloratzea, eta Udalbatzak 2018an eskatu zuen izapidetzen hasteko.

Arauaren helburuak

Ordenantzaren helburu orokorra Donostian emakumeen eta gizonen arteko berdintasun eraginkorra bermatzea da, sexu edo genero arrazoiengatiko diskriminazio mota oro ezabatuz eta udalaren jarduera eremuan indarkeria matxista prebenituz.

Horretarako, arauak helburu espezifiko hauek izango ditu:

• Genero-ikuspegia zeharka txertatzea udal-politika, -zerbitzu, -programa, -plan eta -prozedura guztietan.
  
• Udal-aurrekontua egiterakoan berdintasun-irizpideak ezartzea, generoaren araberako eraginaren azterketa eta berdintasunerako gastu eraldatzailearen identifikazioa barne.
  
• Kontratazio publikoan, dirulaguntzetan, hitzarmenetan eta erakunde publiko edo pribatuekiko itunetan berdintasun-klausulak aplikatzen direla bermatzea.
  
• Berdintasuna sustatzea udal-enplegu publikoan, prestakuntzan, lanbide-sustapenean, ordainsarian, kontziliazioan eta erantzunkidetasunean.
  
• Indarkeria matxista, sexista eta eraso sexistak prebenitzea eta horiei erantzutea, biktimak detektatzeko, artatzeko, bideratzeko, babesteko eta laguntzeko protokolo koordinatuen bidez.
  
• Sexismorik gabeko hiria sustatzea, espazio publiko, ekipamendu, kultura-, kirol- eta aisialdi-jarduera seguru, inklusibo eta pertsona guztientzako irisgarriekin.
  
• Emakumeen eta gizonen partaidetza orekatua sustatzea udal-organoetan, lan-mahaietan, epaimahaietan eta herritarrek parte hartzeko prozesuetan.
  
• Berdintasun-politiken jarraipena, ebaluazioa, gardentasuna eta kontuak emateko mekanismoak ezartzea.
  
• Elkarte feministekin, emakume-erakundeekin, gizarte-eragileekin, euskal erakundeekin eta beste gobernu-maila batzuekin lankidetza indartzea.

Helburu horiek bat datoz V. Udal Planaren ildoekin, zeinak lehentasuna ematen baitie gobernu onari, berdintasuna administrazio-jardueran, espazio jasangarriei, parte-hartzeari eta komunikazio eraldatzaileari.

Araudi bidezko eta araudiz besteko zer beste irtenbide izan daitezkeen

Aipatutako helburuak lortzeko hainbat aukera hartu dira kontuan:

Alternatiba	Partzialki baztertzeko arrazoiak eta mugak
Erregulazio berririk ez onartzea	Ez du araudi-egonkortasuna, derrigortasuna eta etengabeko koordinazioa bermatzen; aldi baterako plan eta programen mende dago
Berdintasunerako udal-planen bidez jarraitzea	Indarraldi mugatua eta izaera programatikoa dute; ez dute berez araubide juridiko iraunkorrik ezartzen, ezta eska daitezkeen mekanismorik ere.
Barne-jarraibideak eta protokoloak	Ez dute ordenantza-mailarik, irismen mugatua hirugarrenekiko eta ikusgarritasun, partaidetza eta berme juridiko txikiagoa.
Gidak, sentsibilizazio- eta prestakuntza-kanpainak	Ez dira nahikoa egiturazko desberdintasunak zuzentzeko, ezta kontratazioan, hirigintzan, zerbitzuetan edo parte-hartzean betebeharrak ezartzeko ere.
Pizgarri ekonomikoak eta dirulaguntzak	Irismen partziala dute, eta ez dute ordezten nahitaezko eta zeharkako irizpideen beharra.

Proposatutako aukera Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Ordenantza bat onartzea da, berdintasuna udal-ekintzaren printzipio egituratzaile bihurtzeko tresnarik proportzionalena eta eraginkorrena delako. Aukera hori bat dator Emakundek egindako esparru-ordenantzarekin, tokiko eremuan berdintasuna modu integralean arautzea proposatzen baitu, administrazioaren antolaketa, aurrekontuak, kontratazioa, dirulaguntzak, parte-hartzea, hirigintza eta indarkeria matxista barne.

Ordenantzak ez ditu berdintasun-planak ordezkatuko, osatu baizik: planek neurri zehatzak garatuko dituzte aldi bakoitzean, eta ordenantzak, berriz, esparru juridiko iraunkorra, printzipioak, betebeharrak, prozedurak eta kontrol-mekanismoak ezarriko ditu. Artikulazio hori bereziki garrantzitsua da, V. Udal Planak ordenantza onartzea eta aurrekontuetan, kontratazioan, dirulaguntzetan, hirigintzan eta genero-eraginaren ebaluazioan berdintasun-tresnak erabiltzea aurreikusten duelako.

__________________________________________________________________________